Tanımlar ve Terimler

Hac ibadetine dair dini bilgiler içeren tüm tanımlar ve terimleri şöyle sıralayabiliriz;


Tanımlar ve Terimler HAC

İslam'ın şartlarından olup Kâbe'yi ve civarındaki ibadet için işaret olunan özel yerleri belirtilen vakit içinde usulüne uygun olarak ziyaret edip yapılması gereken diğer menasiki yerine getirerek yapılan farz ibadettir.

UMRE

Mikatta ihramlanıp niyetlenerek Kâbe'yi ziyaret ve tavaf edip Safa ve Merve arasında sa'y yaptıktan sonra saç kestirip İhram'ın sona ermesiyle tamamlanan bir ibadettir.

MENASİK

Hac ve Umre'nin edasıyla ilgili farz vacip ve sünnet olan amellerin tamamına menasik denir.

İHRAM

Hac veya umre yapmak isteyen kişilere sair zamanda helal olan bir kısım fiil ve davranışların niyetle başlayarak ibadet bitinceye kadar yasak kılınmasıdır. Erkeklerin ihram elbisesi İzar ve Rida adı verilen beyaz renkli olması daha uygun görülen modeli ve dikişi olmayan bir parçası bele bağlanarak diğeri de omuzdan sarkıtılarak vücudu örten iki parça kumaştır. Kadınların İhram Elbisesi yüz ve eller dışında vücudun tamamını örten tesettüre uygun elbiselerdir

TEHLİL

"La ilahe illallah..."lafzıyla başlayan Allah'a olan tevhid inancının ifade edilişidir.

TEKBİR

"Allahüekber..."lafzıyla başlayan ve Allah'ın en büyük olduğunu ifade eden zikirdir.

TAVAF

Hacer-i Esved köşesi hizasından niyetle başlayarak Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmektir. Bu dönüşe yürüyerek güç yetiremeyenler diğer imkanları kullanarak da yapabilirler.

ŞAVT

Tavaf'daki bu dönüşlerden her birine şavt denir.

IZTIBA

Erkeklerin tavaf esnasında sağ omuzlarını koluyla birlikte açık bulundurmalarıdır.

İSTİLAM

Tavaf'a başlarken ve Tavaf esnasında her bir şavt'ta Hacer-i Esved'i selamlamaya verilen isimdir.

TAVAF NAMAZI

Farz vacip sünnet ve nafile olan her Tavaf'tan sonra kılınan iki rekat vacip namazdır. Okunan sureler ve kılınış yönüyle ihram namazı gibidir.

NAFİLE TAVAF

Umre tavafını ve Sa'y'ını yapıp ihramdan çıktıktan sonra Mekke'de geçirilen zaman içinde ihramsız yapılan tavaf, namazı kılınarak tamamlanan bir ibadettir.

SAY

Safa'dan başlayıp Merve' de bitmek üzere dört gidiş ve üç gelişten ibaret olan bir yürüyüştür. Bu yürüyüşe gücü yetmeyenler tekerlekli sandalye ile de yapabilirler.

MİKAT

Hill bölgesini dünyanın diğer bölgelerinden ayıran sınıra verilen isimdir.Harem ve Hill bölgeleri dışında yaşayan dünya müslümanları Hac veya Umre yapmak niyetiyle Mekke'ye gelirken bu sınırlarda ihrama girerler.

HERVELE

Erkeklerin say yaparken yeşil direkler arasında kısa adımlarla koşmaya yakın hızda yürümelerine verilen isimdir.

HALK VE TAKSİR

Umre'nin bitiminde erkeklerin ihramdan çıkmak için saçlarının tamamını kestirmelerine "Halk" bir miktar kestirmelerine ise "Taksir" denir. Hanımların ise saçlarının herhangi bir yerinin ucundan az miktarda kestirmeleri ihramdan çıkmaları için yeterlidir.

HAREM BÖLGESİ

Mekke ve etrafına yayılan Allah (cc) tarafından "Harem Bölge " olarak tanımlanan sınırları Hz. Muhammet (S.A.V) tarafından işaret olunan bitki ve canlıları koruma altına alınan geniş alandır.

KÂBE

Yeryüzünde ibadet maksadıyla inşa edilen ilk bina olup bulunduğu alan Allah ( cc) katında dünyanın en kıymetli yeridir.

HACER-İ ESVED

Kâbe'nin doğu köşesine tavafa başlama işareti olarak konmuş olan ve Hz.Muhammed (S.A.V) tarafından cennetten gönderildiği haber verilen koyu renkli taştır.

MÜLTEZEM KAPISI

Kâbe'nin kapısına verilen isimdir. Hacer-i Esved köşesi ile kapının olduğu yer arasına da Mültezem denmektedir.

RÜKN-Ü YEMANİ

Kâbe'nin güney köşesi olup tavaf esnasında Hacer-i Esved'e gelmeden önce istilam edilen yerdir.

KİSVE

Saf ipekten dokunan ve üzerinde ayetler yazılı olan siyah renkli Kâbe örtüsüdür.

HATİM VE HİCRİ İSMAİL

Kâbe'nin kuzey duvarı önünde bulunan yarım daire şeklindeki duvara "Hatim" denir. Bu duvarla Kâbe arasındaki boşluğa ise "Hicri İsmail" denir. Burası Kâbe'nin iç kısmı ile aynı hükümde olup içinde sadece nafile namazlar kılınabilir.

MAKAM-I İBRAHİM

Hz. İbrahim(A.S)'ın Kâbe'yi inşa ederken iskele olarak kullandığı ve ayak izlerinin bulunduğu taşın olduğu yer ve çevresidir.

ZEMZEM

Allah ( cc)'ın Hz. Hacer ve oğlu Hz.İsmail'e ihsan ettiği ve kaynağı Kâbe'nin yanında bulunan suyun adıdır.

SAFA VE MERVE

Kâbe'nin doğu tarafında yaklaşık 350m mesafeli sa'y ibadetinin başlangıç ve bitiş yeri olan iki tepenin adıdır.